De grenzen van AI

Lange tijd heb ik een gedicht bewaard. Het ontbrak me aan visie maar nu zie ik het helder. De vorm, de weerspiegeling van de inwendige mens die levenslang naar verbinding zoekt, de plaats, de tijd en de geschiedenis van voortdurende groei – het komt allemaal samen in dit gedicht. Het is een eerste poging die past binnen mijn ontwikkelingsmodel(zie link).

Wedergeboorte 

ik hoorde men zuchten  
in blinde berusting
door elkaar te ontvluchten.  
Wie zocht verbinding? 
Ik zegende toch hun woorden  
als smeekbede om leven  
in onbekende oorden  
waar onsterfelijken verbleven . 

Onze dagen zijn op. Leeg, 
verbrand door passie en vuur. 
Ik verloor ook hen, maar oversteeg 
hun regels en eindige natuur 
voorbij de sterren achter de zon
 waar elke nieuwe dag begon .

De eerste versie verschilde sterk en bleef steken op het niveau van wat ik in mijn andere blogbericht ‘de platlanders‘ noem. Eigenlijk maakt het niet uit wat je opschrijft – het schrijven zelf heeft al een zuiverende en reflecterende werking. Het is tegelijk een ode aan taal en cultuur, en aan de mentoren die mij hebben begeleid.

AI

Deze mentoren zijn er niet meer om me te helpen met redigeren en reflecteren. Mijn grenzen zijn duidelijk: formuleringen en interpuncties zijn mijn grootste zwakheden. Maar met de opkomst van AI (ChatGPT-4go, claud.io) kan ik mijn creativiteit correct vormgeven en vrij laten stromen. Zo kan ik de spanning opvoeren en bewust mikken op een gewenst niveau, doordat ik de menselijke kaders afbaken waarbinnen de AI mag opereren. Deze is vooral goed in het detecteren van taalfouten.

De AI’s kregen de opdracht om mijn gedicht te evenaren. Na vele uren en zorgvuldig prompting is dit het resultaat. Prompting is een manier van vragen stellen die je steeds dichter bij het gewenste antwoord brengt. Hiervoor gebruik ik de taxonomie van Bloom en mindmapping, wanneer ik dat nodig acht. Dit is naar mijn mening de beste variant van mijn gedicht. Sommige waren overduidelijk kunstmatig of zelfs onbedoeld parodieus.

Wedergeboorte

In nachtspiegel gebroken ligt het licht
dat door hun blinde ogen tastend breekt.
Hun stemmen, in de leegte opgericht,
zijn wonden waar een dieper weten spreekt.

Door alle spiegels van hun eindig zijn
drijf ik als schaduw die geen rust meer kent.
Hun tijd wordt as, hun woorden worden pijn
tot waar geen naam meer zijn betekenis wendt.

Voorbij de laatste grens van wat zij zien,
waar sterren smelten in een eeuwig pad,
breekt zich mijn wezen uit hun wet en tijd.

En in die breuk, waar alle namen vlien,
waar zelfs de hemel lost in nachtelijk bad,
vind ik wat elk begrip te boven glijdt.

Het zijn allebei sonnetten, maar wat zijn de verschillen?

Het verschil tussen mijn gedicht en dat van de AI ligt in de essentie van menselijkheid en transcendentie. Mijn gedicht creëert een subtiele spanning tussen de persoonlijke, menselijke ervaring en de zoektocht naar iets hogers. Het is een reis die zowel compassie als transformatie belichaamt, waarbij de ik-persoon niet alleen zichzelf overstijgt maar ook verbonden blijft met anderen en misschien zelfs het goddelijke. Dit samenspel tussen het individuele en het universele, tussen het dagelijkse en het eeuwige, geeft het gedicht een diepte die resoneert op meerdere niveaus.

De AI-versie daarentegen, ondanks zijn technische verfijning en harmonie, mist de complexiteit en ruwe emotionele kracht van het menselijk perspectief. De AI kan prachtig verwoorden en ritmisch structuur creëren, maar het blijft gevangen in een mechanisch begrip van taal en poëtische vorm. Wat AI niet volledig kan omvatten, is de diepere betekenis van verbinding en wederkerigheid tussen de ik-persoon en anderen. Het overstijgen in de AI-tekst voelt afstandelijker en meer geïsoleerd, omdat het gedicht niet de innerlijke worstelingen en de levende, menselijke ervaringen bevat die door een reis naar spirituele verbondenheid worden versterkt.

Bovendien is mijn gedicht, hoewel het ook een sonnetvorm heeft, veel natuurlijker in zijn beweging. Het voelt niet als een vorm die van buitenaf is opgelegd. De beweging vormt een organische eenheid van thema, emotie en beeld. Van een zucht tot het reiken boven de sterren, via innerlijke strijd en verbondenheid met anderen, overstijgt het gedicht de grenzen en dualiteit van rationeel denken. Over smaak valt niet te twisten, en het is aan de lezer welk gedicht inspireert.