Brandstof voor kanker

Vetzuuroxidatie, Groei van Kanker/Tumoren bij metabolisme
Gevolg Kenmerken Voorbeelden Proces Vetzuuroxidatie Bron
Groei door glucose Energie afkomstig van hoge glucoseconsumptie Darmkanker, borstkanker, leukemie Verhoogde glycolyse (Warburg-effect) Hoge glucose-inname uit alle suikers en alle koolhydraten (bijv. frisdrank, snoep, witte rijst, wit brood) Hanahan & Weinberg (2011)
Groei door vetzuuroxidatie Verhoogde vetzuuroxidatie tijdens celonderhoud Prostaatkanker, glioblastoom, schwannomen Verhoogde beschikbaarheid van vrije vetzuren Hoge oxidatie van MCT’s (voornamelijk plantaardig, zoals kokosolie, palmolie); enkelvoudig onverzadigde vetten (zoals uit olijfolie, avocado’s) Carracedo et al. (2013)
Geen kanker/tumoren, maar hoge vetzuuroxidatie Bijwerkingen van verhoogde vetzuuroxidatie Insulineresistentie, oxidatieve stress, leververvetting Overmatige vetzuurafbraak en vrije radicalen productie Overmatige inname van MCT’s (kokosolie, palmolie), enkelvoudig onverzadigde vetten (olijfolie, avocado), omega-6 PUFA’s uit zaadoliën (sojaolie, maïsolie) Schonfeld & Wojtczak (2016)

Volgens de gegevens van het Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) Program van het Amerikaanse National Cancer Institute heeft ongeveer 39,3% van de mannen en vrouwen een kans om gedurende hun leven gediagnosticeerd te worden met kanker. Deze statistiek is gebaseerd op data van 2018 tot 2021, waarbij de gegevens van 2020 zijn uitgesloten vanwege de verstoring door de COVID-19-pandemie​ (https://seer.cancer.gov/statfacts/html/all.html)

De gegevens van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) duiden aan dat de kans om in de loop van het leven kanker te krijgen voor Nederlanders fors toegenomen is. Momenteel ligt die kans op 47% voor vrouwen en 54% voor mannen. Dit betekent dat ongeveer de helft van alle Nederlanders ooit in hun leven een kankerdiagnose zal krijgen. Rond 1990 was dit nog 1 op de 3 Nederlanders. (https://iknl.nl/nieuws/2023/kansopkanker, https://archive.ph/n4r50)

Stijging kanker sinds 2000
Indicator Trend/Observatie Groei sinds de baseline Effect in niet-Westerse regio’s
Wereldwijde NCD Last (Kanker & Chronische Ziekten) 74% van alle sterfgevallen in 2019 worden toegeschreven aan NCD’s, inclusief kanker en chronische ziekten. Ja, gestegen met 13% sinds 2000 Stijgend, maar vaak in een langzamer tempo vanwege verschillende leefstijlfactoren.
Obesitas & Gerelateerde Chronische Ziekten Volwassen obesitas steeg van 9% naar meer dan 14% tussen 2000 en 2019, wat leidt tot hogere risico’s op diabetes, hartziekten en bepaalde kankers. Ja, gestegen met 5% Toenemend door verstedelijking, veranderingen in dieet, maar met wisselende groeicijfers vergeleken met Westerse landen.
Diabetes & Metabole Stoornissen De prevalentie van diabetes stijgt wereldwijd, gerelateerd aan obesitas en leefstijlveranderingen. Ja, wereldwijd stijgend Snel groeiend in Zuid-Azië, Midden-Oosten en Noord-Afrika, met een gebrek aan gezondheidszorg als verergerende factor.
Geestelijke Gezondheidsstoornissen Bijna 1 miljard mensen wereldwijd getroffen, met geestelijke gezondheid die bijdraagt aan de totale NCD-last. Ja, toegenomen prevalentie Ondergerapporteerd in niet-Westerse regio’s door stigma, gebrek aan middelen, en culturele factoren.

Trend plantaardige vetten
Trend sinds 1900 Effect op vetzuuroxidatie/glycolyse Bron
Toename in plantaardige oliën (omega-6 vetzuren) Veranderingen in vetzuurverhouding; verhoogde vetzuuroxidatie en ontstekingsprocessen Blasbalg, T. L., et al. (2011)
Stijgende consumptie van koolhydraten en suikers Verhoogde glycolyse, verhoogde bloedsuikerspiegel, insulineresistentie Popkin, B. M., & Nielsen, S. J. (2003)
Overstap van dierlijke vetten naar plantaardige oliën Meer inname van MUFA’s en PUFA’s; variabele invloed op vetzuuroxidatie Mozaffarian, D., et al. (2010)

Aan de tabel hieronder is te zien dat ondanks de toename van fitness en meer beweging deze trends van ziektes niet zijn teruggedrongen. Er is wel een ander beeld waar geen Westers dieet geldt. De prevalentie is daar significant minder voor kanker en tumoren (https://www.thelancet.com/gbd, https://www.healthdata.org/research-analysis/gbd).

Fitness trends sinds 2000

Trend Effect/Observatie Bron
Toename in algemene fysieke activiteit Uit een Ipsos-enquête onder 21.000 volwassenen blijkt dat meer dan de helft van de deelnemers meer actief wil zijn, met een gemiddelde van 6 uur fysieke activiteit per week. Nederland behoort tot de meest actieve landen, met gemiddeld meer dan 12 uur per week. World Economic Forum – Beweging Gewoontes
Toename in fitnessdeelnemers De Sports & Fitness Industry Association (SFIA) rapporteerde een stijging van 5,3% (10,4 miljoen mensen) in fitnessdeelname in de VS sinds 2017, met een toenemend aantal mensen dat wandelt en hardloopt. SFIA – Fitnessbeweging Rapport
Populariteit van hardlopen en wandelen Hardlopen en wandelen bereikten in 2022 hun hoogste niveau qua deelname, met recordaantallen deelnemers. SFIA – Fitnessbeweging Rapport